Betekenis "Kalisj"

De betekenis van de naam 'KALISJ'

'Kalisj' is proper Ninoofs voor wat ze in schoon Nederlands 'kalisse' noemen. Meneer Van Dale geeft 'zoethout' als synoniem.
Wie de wonderbaarlijke meneer Google om 'kalisse' vraagt, krijgt synoniemen als 'suikerwortel', 'allerlustwortel' en 'zoethoutwortel'. Mooie namen voor een café dat wil opkomen voor een 'zoetere' samenleving. En duidelijk een 'wortel': Ninoofser kan niet.

Wie meneer Google naar 'kalisj' vraagt, belandt zowaar op bladzijde 7 van Kuifje en het Zwarte Goud, bij emir Ben Kalisj Ezab en sjeik Bab El Ehr. De naam 'Kalisj Ezab' is een woordspelletje dat verwijst naar het Brusselse dialectwoord kalichezap, sap van zoethout. Als dat geen cultuur is!

kalisj (m) (zn) (zwarte) drop: ingedikt aftreksel van zoethout; kalisjesap (o) (zn): aftreksel van zoethout, gebruikt als dorstlesser
- uit het Ninoofs Dialectwoordenboek

Zoethout = glycyrrhiza glabra
De botanische geslachtsnaam van zoethout, Glycyrrhiza, heeft zijn wortels in het Grieks en betekent letterlijk: 'suikerwortel'. Glabra betekent 'kaal'. Zou dit verwijzen naar de leerachtige zaadpeulen of de onbehaarde wortels?
Zoethout is een winterharde vaste plant, die behoort tot de familie van de vlinderbloemigen (Papilionaceae). De plant wordt ongeveer een meter hoog en bloeit vanaf het late voorjaar. De typische vlinderbloemen, met een licht paarsblauwe kleur, staan in trossen. De blaren zijn oneven geveerd en bestaan uit zeven tot vijftien smalle deelblaadjes, die aan de onderzijde wat kleverig aanvoelen. De wortels van zoethout zijn dik en houtig. De plant kan zich hiermee ondergronds behoorlijk uitbreiden. De wortels van zoethout zijn de leverancier van het gelijknamige 'kruid' waaruit drop wordt bereid. De wortels worden geoogst na drie jaar.
Zoethout wordt vaak gebruikt als smaakverbeteraar in theemengsels, om vooral de bittere smaak van sommige kruiden te maskeren.

Volksnamen in het Nederlands:
Allerlustwortel, Kalissehout, Kalissiehout, Kalissestok, Kalliche, Klishout, Krissie, Begijnehout, Kenthout, Bitterzoet, Lakrits, Prikswiethout, Sep, Swietprikke, Zuutholt, Pockhout, Zoethout(wortel)

Gelezen op het Internet:
"In de eerste plaats wordt gewaarschuwd voor de bloeddrukverhogende werking van zoethout, die vooral beschreven wordt bij overdreven gebruik van drop, maar die ook kan voorkomen bij het langdurig gebruik van zoethoutthee."
"Omwille van de cortisone-achtige werking, de aanwezige kaliumzouten, de diuretische werking en de phyto-oestrogene werking wordt het gebruik van zoethout tijdens de zwangerschap afgeraden."
"Zoethout kan een adjuverende rol spelen in de preventie en aanpak van ulcus ventriculi en ulcus duodeni (zweren van maag en twaalfvingerige darm) en biedt bescherming tegen het optreden van ulcus bij roken en alcoholgebruik. Al is stoppen met roken en drinken natuurlijk ook een optie."
(KALISJ is niet verantwoordelijk voor wat te lezen is op het Internet.)

In Egypte werd in het graf van Toetanchamon een flinke voorraad zoethoutwortel gevonden. Ook op andere sites werd het in begrafeniskruiken aangetroffen. In hiëroglyfen vond men verwijzingen naar het kruid als ingrediënt van een veelgedronken brouwsel.

De Grieken leerden het kruid wellicht kennen via de Scyten. Men sprak dan ook wel eens van 'Scytische wortel'. Er werd gezegd dat dit volk het, door het kauwen op zoethoutwortel, dagenlang zonder eten en drinken kon uithouden.

In Europa is het gebruik van het kruid vanaf de vijftiende eeuw zeer algemeen. De Dominicaner monniken maakten er 'Pomfrets' of 'Pontefractcakes' van, een hoesttablet van ingedikt zoethoutsap. De Pontefract-cakes zoals we die tegenwoordig kennen, ontstonden in 1760, toen een ondernemende apotheker uit Pontefract aan het oorspronkelijke recept nog suiker toevoegde. In de omgeving van Pontefract (West-Yorkshire) zou vanaf de zestiende eeuw doorlopend zoethout gekweekt zijn.
In Parijs werd vanaf de zeventiende eeuw 'coco', een drankje op basis van gemacereerde zoethoutwortel, erg populair.

Op zoek naar een recept om kalisjsap te maken? Op een Spaanse site staat het volgende (kalissap zou vooral in Mediterrane landen gemaakt worden …):
"Se dice que la raíz del regaliz tiene fama como alimento erotizante o afrodisiaco. Hay una vieja creencia que señalaba que la mujer que mastica esta raiz se vuelve muy apasionada."
Twee woorden moet iedereen toch snappen: erotizante en afrodisiaco. En in de tweede zin staat dat er een legende gaat die zegt dat de vrouw die op zouthout of kalisj kauwt, heel gepassioneerd geraakt ...
Misschien een goed idee voor een exotische avond ...

Kalisjesap blijkt trouwens de Brusselse benaming voor slappe koffie te zijn. Wees gerust: de koffie die wij serveren is geen kalisjesap. Wij serveren straffe koffie!

"Gij zijt kalisj"
"Gij hebt een serieus stuk in uw voeten''
- Uit het Olsjters dialect